meisievanmagdat

 Lieve allemaal,

Dank voor alle brieven, kaartjes en mails met jullie belevenissen, vooral natuurlijk die uit Parijs die van mijn hart een appel maken. De ansicht uit Terschelling is prachtig en deed me beseffen dat ik ook weer eens wat van me moet laten horen. Om uit te leggen waar ik ben, moet ik eindelijk vertellen hoe ik op dit blog terecht ben gekomen.

Het begon zo: ik wilde weg, of liever gezegd terug. Omdat er een vrouw was die zei dat ik dat toch niet zou durven, klom ik over de rotsen en sprong. Ik kwam in zee terecht waar een jongen met háár ogen me kopje onder hield tot ik er sterren van in mijn buik had. Toen ik eindelijk boven water kwam was de jongen met de vrouwenogen er al lang weer vandoor, maar omdat hij me niet vergat kon ik onmogelijk verdwijnen. Hij schreef, digitale regels die ik opviste uit zee om er een vlot van te vlechten. Zo dreef ik wat, de golven lazen mij voor uit oude en nieuwe boeken en ik verzamelde steeds meer letters, woorden en zinnen die ik om de tijd te verdrijven sorteerde en polijstte tot ze glanzend en doorzichtig waren. Al snel werd mijn vlot te vol en voordat de golven gaten in mijn zinnen konden slaan maakte ik er rolletjes van, zodat ik ze in een tweet geschoven aan de zee kon geven die ze opdronk. Woorden inpakken bleek een fijne bezigheid, maar helpen deed het niet. Juist de grote brokken zware taal bleven achter op mijn vlot, omdat ik tussen golven niet kon slapen propte ik ze in mails, schreef ik ze op kaartjes en in boekjes en archiveerde ik ze op Goodreads. De golven ontstijgen en door de lucht buitelen deed ik echter pas hier op dit blog en toen zag ik dus aan de horizon dit land vol oude vrienden terug. Dit keer had ik geen duwtje nodig, ik sprong een paar keer op en neer op een regenwolk, dook de diepte in en zwom.

Tot zover wat vooraf gebeurde.

Toen ik op het strand aanspoelde was het er ondanks de regen druk want er was Uitmarkt. Onder de passage van het Rijksmuseum werd voorgelezen en er was een boekenmarkt. Ik dacht daar te komen door met de stoet mee te lopen, maar belandde toen in het museum waar ik ooit dagelijks kwam. Ik liep langs de stukken, mijn gedachten afdwalend omdat het te druk was om met nieuwe ogen te kijken. Op dat moment liep ik hem tegen het lijf. Of liever gezegd tegen het doek, en wel het doek dat ik het mijne had gemaakt door het met woorden naar stad te laten ruiken, zoals in de winter elke brug in mijn stad glad was van zijn verf. Waar je een andere vorm aan geeft, dat wordt van jou zodat je het nooit meer kwijtraakt, hoe had ik dat kunnen vergeten?

Even later zat ik op een houten bankje in de passage en keek vanuit mijn ooghoeken naar iemand die mij vaag zou blijven kennen omdat hij ook in de karkassen van slooppanden woont en ‘s winters voor Atlas langs fietst. Ik luisterde hoe Lucky Fonz iii een rivier tekende, vergaapte me aan de gewelven van de passage en Theo Vogelaars zette zijn handtekening op mijn schouder terwijl Rick de Leeuw zijn gedichten voordroeg. O ja, en op de heenweg was ik het porem van Mokum.

Dit durfde ik jullie te schrijven omdat ik het nooit meer wil verliezen, want nooit duurt verschrikkelijk lang.

Groet, L.

Fotograferen is geen kunst, vonden in de 19e eeuw kunstcritici en tijdgenoten van kunstenaars die fotografeerden. Het maken van foto’s werd gezien als een technisch trucje ter vervanging van de schilderkunst en schilders die fotografeerden en foto’s gebruikten om tot een compositie te komen werden publiekelijk ontmaskerd als zijnde oplichters. Een voorbeeld hiervan is Breitner, die zoals het een groot kunstenaar eigen is, de nieuwe techniek juist omarmde en als hij niet in een kliniek verbleef ter behandeling van een venerische aandoening de straten van Amsterdam afschuimde met zijn camera. Breitner was een impressionist en probeerde de werkelijkheid weer te geven zoals we die waarnemen, zonder toegevoegde symboliek en vertekening door wat we er allemaal bij denken. De fotografie hielp hem het beeld van het moment vastleggen, zodat hij die kon analyseren en de elementen die de objectieve waarneming van een moment kenmerken kon vertalen in zijn olie op doek. Zo zien we in zijn werk De singelbrug bij de Paleisstraat te Amsterdam een afgesneden figuur op de voorgrond- een vloek in de kerk die men Academie noemde- waardoor de scène lijkt te bewegen. Verder gebruikt hij een voor het onderwerp ongewoon kikvorsperspectief waardoor de brug extra opbolt. De toeschouwer ziet niet een brug met wat mensen erop maar staat letterlijk onderaan de brug en moet oppassen niet omvergelopen te worden door een struise dame. Breitner heeft als studie voor dit werk meerdere foto’s gemaakt en uitzijn krabbels daarop blijkt dat hij bewust voor deze compositie heeft gekozen.

Bij Breitner is, als je zijn foto’s vergelijkt met die van een tijdgenoot als Jacob Olie ook mooi te zien hoe de fotografie zich ontwikkelde van techniek die je gebruikte als voorstudie voor je compositie of om een persoon of stadsgezicht nauwkeurig vast te leggen naar een kunstvorm op zichzelf. Een afbeelding van de dam van Olie geeft de gebouwen in hun geheel weer in vogelvluchtperspectief op een verder leeg plein, de stad als trapgevelnest*. Breitner laat je opkijken naar de nieuwe kerk, terwijl verkopers hun waar aan je willen slijten en je uit moet kijken dat je niet gerold wordt, het peper en zuur van de stad slaat je in het gezicht*.

Over de invloed van de fotografie op de andere beeldende kunsten is veel geschreven. Nu de fotografie zich ontwikkeld heeft tot autonome kunstvorm en er technisch steeds meer mogelijkheden zijn voor fotografen zie ik steeds vaker foto’s die voor wat betreft compositie, kleurgebruik en thema sterk doen denken aan een (realistische sub-)stroming uit de schilderkunst.  Ter illustratie in het voorgaande bericht bericht een oriëntalistisch doek en een foto (van een niet-westerse kunstenaar) die ik onlangs zag. Zijn hedendaagse fotografen geïnspireerd en beïnvloed door hun voorgangers op doek of maakt de fotografie op zichzelf een ontwikkeling door die vergelijkbaar is met die van de schilderkunst? Ik zou het graag onderzoeken.

Foam_Fotografiemuseum Amsterdam, EYE Film Instituut Nederland en het Van Gogh Museum werken samen in het platform Net Echt om om de diverse facetten van het naturalisme te belichten. Kijk voor meer informatie op www.net-echt.info.

*Vrij naart:  I Drie kruisen, een gedicht van  van Adriaan Jaeggi

Oriëntalisme toen en nu:

Gerome- Marchand aux peau 1860

Ario Wibisono - Suradita Village, West Java, Indonesia. Children playing with their roosters. Actually it was not a real cockfight because the roosters didn't wear blades on their feet. Children like to play this game because they almost never have toys in their life. 2010

Ik heb me voorgenomen de laatste tien dagen van het jaar elke dag snel een kort stukje te schrijven aan de hand van het thema ‘mooi liedje’. Aan mooie liedjes denk ik namelijk toch al heel vaak en ik wil me oefenen om de verhaaltjes die ik in mijn hoofd heb snel om te zetten in een schrijfsel. Vandaag maak ik me er makkelijk van af en kies ik een nummer waar ik al eerder over geschreven heb, want ik wil ook nog een kerstspeech schrijven, mail beantwoorden en afwassen.

Dikke vette pompeuze progresive rrrrock, het is niet mijn genre, toch wijd ik de tweede blogpost in deze ’mooi liedje’ serie aan een nummer in deze stijl. Ik heb kunstgeschiedenis en archeologie gestudeerd en in het kader daarvan honderden zo niet duizenden plattegronden, afbeeldingen van bouwkundige details,  interieur en exterieur van gebouwen bestudeerd, tijdens colleges op dia langs zien komen of in het echt gezien. Waarschijnlijk als gevolg daarvan droom ik vaak dat ik over de wereld vlieg, onder me zie ik historische gebouwen en scenes, de beelden zijn zo intens dat ik de wereldgeschiedenis ervaar en dat emotioneert me zeer. Toen ik Strange Machines van The Gathering voor het eerst hoorde, schrok ik bijna van herkenning. Sindsdien is het mijn meest (mee)geblèrde nummer: onder de douche, dwars door andere muziek heen of tijdens de afwas. Dus sorry, buren:

L’Ara Pacis Augustae a colori: door middel van een digitale projectie is als onderdeel van de jaarlijkse Estate Romana (romeinse zomerfeesten) het altaar gewijd aan de Augusteïsche vrede in oorspronkelijke, kleurrijke staat te zien. Zelfs als je weet dat het blanke marmeren altaar ooit bont beschilderd is geweest, is dat schrikken. Kleur past niet in het beeld dat we hebben van klassieke kunst. Waar komt dat beeld eigenlijk vandaan? 
In de 17e eeuw rees in Europa de interesse voor het klassieke Griekenland en Rome: bakermat van de verlichte Europese beschaving. Er ontstond een geïdealiseerd beeld van rechtvaardige samenlevingen, waar men wist wat zuivere schoonheid was. De middeleeuwse periode, waar verlichte denkers zich tegen afzetten, kenmerkte zich door bont gekleurde, emotionele, religieuze kunstuitingen- dat moest bij de mythische voorgangers anders geweest zijn. In deze gedachtelijn bevestigd door vondsten van onbeschilderde Griekse beelden in zee, ging men ervan uit dat verfresten op bewaard gebleven kunstvoorwerpen en gebouwen uit de klassieke periode aangebracht waren door middeleeuwse barbaren. Bij wijze van restauratie werd dus alle kleur verwijderd.
We weten inmiddels dat ook in de oudheid kunst veelkleurig was, maar het beeld dat we hebben van maagdelijk witte, serene kunst gemaakt door edelmoedige volkeren is hardnekkig. Net als dat we tijdens de geschiedenisles vooral leren welke ontwikkelingen we te danken hebben aan onze klassieke voorvaderen en slechts terzijde over de gruwelen die nodig waren om hun samenlevingen in stand te houden. Een vorm van voorouderverering, ontstaan in de Eeuw van de Rede? Hoe het ook zij: over smaak valt niet te twisten, vast staat dat wat we mooi vinden wordt beïnvloed door wat we er omheen bedenken.

‘Griekenland is toch de bakermat van onze beschaving en dat vinden we allebei toch heel erg belangrijk.’
Ron en Mariska Selling

Ik weet het nu zeker. Het nummer Rococo van Arcade Fire klinkt als de San Carlo alle Quattro Fontane. Als de Italiaanse barok dus: zwaar, gedragen, dramatisch, golvend, symmetrisch in plaats van licht, speels en ondeugend zoals de songtitel doet vermoeden. Stupid kids in this song don’t know anything. Geweldige tekst op prachtige muziek.

Als je kunstgeschiedenis en archeologie studeert, moet je leren kunst en andere artefacten te beschrijven. Daar waren colleges over waar medestudenten keurig heen gingen en facultatieve oefenopdrachten voor maakten uit de readers die ze daadwerkelijk bestudeerden. Ik ben één keer naar zo’n college geweest en toen moesten we oefenen met het maken van een bibliografie. Ik had dat van meneer Bosch** al geleerd, net als schrijven dus ik sliep op de maandagochtend voortaan miskend uit.

Wat ik wel alvast deed om me voor te bereiden op de uiteindelijke opdracht was elk vrij moment het kunstwerk bezoeken waar ik over zou willen schrijven: Schafttijd in de bouwput aan de van Diemenstraat te Amsterdam van Breitner. Elke dag dezelfde route door het Rijksmuseum, steeds gespannener, ongeduriger, geirriteerder als er andere mensen waren bij mijn doek. Eindelijk kwam de opdracht, die ik vluchtig scande: waarom hadden de sukkels een A4 nodig om uit te leggen dat je een stukje moest schrijven over een schilderij en hoezo zouden we daar 8 weken voor nodig hebben? Ik ontvluchtte zo snel ik kon de collegezaal, drong voor in de bibliotheek om een computer te bemachtigen en ik schreef. Over de door armoede zorgelijk gekromde ruggen van de mannen, de geluiden van de haven in het Amsterdam van de 19e eeuw, de muffe gronderige stank van de bouwput die je in het gezicht sloeg als je naar het schilderij keek. Dezelfde middag leverde ik trots mijn beschrijving in, dezelfde middag had ik het stuk ook weer retour met commentaar van de docent.

´Prachtig, je kunt schrijven. Probeer het nu eens nadat je de opdracht gelezen hebt, succes.`

Nou dat deed ik en het was mijn eer te na om niet alsnog een goed stuk af te leveren maar het kostte me bloed, zweet en tranen. Ik moest schrijven olie op doek, 78 x 115 centimeter, rond 1900, diagonale lijnen, penseelslag. Ik had een goed cijfer maar ook het gevoel dat ik Breitner zwaar teleur stelde.

Enfin met Breitner heb ik het goed gemaakt door mijn tweedejaars werkstuk aan zijn fotografie te wijden. Met die docent middels datzelfde werkstuk ook. Hij was zo tevreden dat ik bij hem thuis naar de werken van de Franse impressionisten mocht komen kijken, die hij verzamelde. Maar hij woonde helemaal in Purmerend dus dat heb ik niet gedaan.

* Dit zei Shane MacGowan in een documentaire die ik graag nog eens zou zien maar waarvan ik de titel niet meer weet over het liedje Summer in Siam. Hij haatte dat lied en moest het toch zingen daarom trekt hij in de clip de bek van een verongelijkte puber. HELD. Ik moet er altijd aan denken als ik iets moet doen waar ik het nut niet van inzie.

** Meneer Bosch is mijn leraar Nederlands. HELD.

@yokoono, ze twittert. Zoals zoveel artiesten die krampachtig hip willen zijn en aan alle hypes mee doen? Om zichzelf te verkopen? Om de aandacht als weduwe van John Lennon op zich gevestigd te blijven houden?

Yoko Ono had als kunstenares al naam gemaakt voordat John haar ontmoette. Hij viel als een blok, als een baksteen voor haar omdat ze heel klein JA op het plafond had geschreven, boven aan de ladder die hij beklom. Mogelijk twittert Yoko, omdat dit sociale netwerk bij uitstek geschikt is de idealen van Fluxus-beweging waar zij zich bij had aangesloten te verwezelijken: kunst hangt niet in galleries en is niet van the happy few, kunst ís het leven van alledag en wordt gemaakt door gewone mensen. Kunst gaat door de grenzen van muziek en beeldende kunsten héén, kunst en leven zijn één. Twitter zou bij uitstek geschikt zijn geweest om uiting te geven aan het concept van de zuiverende stroom die Fluxus wilde zijn. Hadden kunstenaars als Yoko Ono, Misha Mengelberg, Robert Jasper Grootveld of Wim T. Schippers in de jaren ’60 het internet en communicatievormen als mail en twitter tot hun beschikking gehad zou de westerse generatie Y, het cohort dat ongekende mogelijkheden heeft met betrekking tot informatievoorziening, reizen en studeren dan nu meer besoignes hebben dan me, myself and I? Of  was dan het bewijs geleverd dat toenemende mogelijkheden voor het individu slechts leiden tot een grotere individualisering in plaats van een grotere betrokkenheid bij het lot van anderen?

Yoko. Tot zeer recent bestond er een beeld van haar als zijnde een opportuniste, die een wig dreef tussen ‘onze jongens’. Ik geloof het niet. Kijk naar beelden van hen samen en zie hoe John en Yoko naar elkaar kijken: ‘Doe ik het goed?’.

Haar rehabilitatie, of eigenlijk die van John en Yoko samen ontspringt dan toch aan de geest van generatie Y getuige de woorden van Otto Wichers (al denk ik stiekem dat hij een oude ziel is) in de VPRO gids van week 24 (2009): ‘Yoko Ono is totaal onderschat. Iedereen ziet haar als de ondergang van The Beatles, maar ik heb juist bewondering voor haar. Zij was de intellectuele meerdere van een zeer gevoelige man. Mensen konden het niet hebben, omdat ze hem als een genie beschouwden’. Wat hij hier over Yoko zegt geldt net zozeer voor John. Ze waren waarschijnlijk op verschillende vlakken vergelijkbare grootheden.

Tot slot het antwoord op de vraag uit de aanhef: My favourite Beatle is George Harrison.

http://www.youtube.com/watch?v=NRhz-Xl3two&feature=channel_page